Hesaplama
Nafaka hesaplama aracı ne işe yarar?
Boşanma sürecinde ya da boşanmanın ardından en çok merak edilen konulardan biri, ödenecek veya alınacak nafakanın miktarıdır. Türk hukukunda nafaka için kanunda yazılı bir yüzde ya da sabit bir formül bulunmaz. Bu araç, uygulamada sıkça karşılaşılan bir aralığı göstererek size kabaca bir başlangıç noktası sunar.
Yasal dayanak
Dava süresince hükmedilen tedbir nafakasının dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesidir. Boşanmayla birlikte yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası 175. maddede, ortak çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenen iştirak nafakası ise 182. maddede düzenlenir. Kanun, nafakanın tarafların mali gücü ve ihtiyaçları göz önünde tutularak belirleneceğini öngörür; miktarı ise her dosyanın kendi koşullarına göre hâkim takdir eder.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç, nafaka ödeyecek tarafın aylık net gelirinin yüzde 15'i ile yüzde 25'i arasında bir aralık hesaplar ve bunu nafaka talep edilen kişi sayısına böler:
- Alt sınır = net gelir × 0,15 ÷ kişi sayısı
- Üst sınır = net gelir × 0,25 ÷ kişi sayısı
Bu oranlar kanuni bir kural değildir; yalnızca kaba bir fikir vermek amacıyla seçilmiştir.
Örnek hesaplama
Aylık net geliri 40.000 TL olan bir ebeveynden bir çocuk için iştirak nafakası istendiğini varsayalım. Araç bu durumda kişi başı 6.000 TL ile 10.000 TL arasında bir aralık gösterir. Aynı gelirle iki çocuk için hesap yapıldığında aralık kişi başı 3.000 TL ile 5.000 TL olur.
Nafaka ne zaman sona erer?
Yoksulluk nafakası, nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Nafaka alanın evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir. İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer; eğitimi devam eden çocuk için ana ve babanın bakım yükümlülüğü eğitim süresince devam edebilir.
Hâkimin dikkate aldığı ama araca dahil olmayan unsurlar
- Nafaka alacak tarafın kendi geliri, mal varlığı ve çalışma imkânı,
- Çocuğun yaşı, eğitim, sağlık ve özel bakım ihtiyaçları,
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu, evlilik süresince alışılmış yaşam düzeyi,
- Yoksulluk nafakasında, nafaka isteyen tarafın kusurunun daha ağır olup olmadığı,
- Nafaka yükümlüsünün başka kişilere karşı bakım yükümlülükleri.
Tedbir nafakasında aracın kullanımı
Aracımızdaki oran aralığı, boşanma sonrası nafakalar (yoksulluk ve iştirak) için olduğu gibi dava süresince hükmedilen tedbir nafakası için de kaba bir referans olarak kullanılabilir; ancak tedbir nafakasında hâkim, davanın henüz başındaki sınırlı bilgiyle (örneğin tam gelir araştırması tamamlanmadan) karar verdiğinden, bu aşamadaki tutar genellikle davanın ilerleyen safhasında yeniden değerlendirilir. Tedbir nafakası, dava süresince koşullar değiştiğinde ara kararla da güncellenebilir.
Birden fazla çocuk için nafaka dağılımı
Birden fazla çocuk bulunan ailelerde, her çocuk için ayrı ayrı iştirak nafakası talep edilir ve hâkim her çocuğun yaşına, okul durumuna ve özel ihtiyaçlarına göre farklı tutarlarda nafakaya hükmedebilir; yani toplam nafaka miktarı çocuk sayısına bölünerek eşit paylaştırılmak zorunda değildir. Örneğin özel eğitim ihtiyacı olan bir çocuk için diğerinden daha yüksek bir nafaka takdir edilmesi mümkündür. Aracımız kişi sayısına göre basit bir bölüştürme yaptığından, çocuklar arasında önemli ihtiyaç farkı varsa bu farkın gerçek dosyada ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Nafakanın yıllık artış ölçütü
Mahkeme, nafakaya hükmederken genellikle her yıl Türkiye İstatistik Kurumu'nun yayımladığı üretici fiyat endeksindeki (ÜFE) artış oranının uygulanmasına karar verir; bu sayede nafaka alacaklısının her yıl yeniden dava açmasına gerek kalmadan nafaka, enflasyon karşısında bir ölçüde korunur. Artış ölçütü kararda belirtilmemişse, zaman içinde nafakanın reel değerinin erimesi riskiyle karşılaşılabilir; bu durumda nafakanın artırılması için ayrı bir dava açılması gerekir.
Nafaka, sonradan değişen koşullara göre artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir; ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılabilir. Konuyla ilgili daha fazla bilgi için boşanma ve aile hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.