Hesaplama
Kıdem tazminatı hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, iş sözleşmesi sona eren bir çalışanın alabileceği kıdem tazminatına dair ilk ve yaklaşık bir fikir edinmesi için hazırlandı. Brüt aylık ücretinizi, işe başlama ve işten ayrılma tarihlerinizi girdiğinizde araç toplam çalışma sürenizi yıla çevirir ve tahmini bir tutar gösterir. Sonuç, bir avukatla görüşmeden önce beklentinizi şekillendirmenize yardımcı olur; kesin alacak miktarı ise dosyadaki tüm belgeler incelendikten sonra netleşir.
Yasal dayanak
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiği hâlde yürürlüğü korunan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenir. Kural olarak aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin kanunda sayılan hallerden biriyle sona ermesi gerekir. İşverenin haklı bir neden olmaksızın yaptığı fesih, işçinin haklı nedenle feshi, emeklilik, askerlik ve kadın çalışanın evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması bu hallere örnektir.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç önce iki tarih arasındaki gün sayısını bulur ve bunu 365'e bölerek çalışma sürenizi yıl cinsinden hesaplar. Ardından brüt aylık ücretiniz ile her dönem güncellenen kıdem tazminatı tavanından düşük olanı alır ve bu tutarı yıl sayısıyla çarpar. Böylece her tam yıl için otuz günlük ücret, artan süreler için de orantılı bir pay hesaba katılmış olur.
Örnek hesaplama
Brüt aylık ücreti 30.000 TL olan ve tam altı yıl çalışan bir kişiyi düşünelim. Ücret tavanın altında kaldığı için hesap doğrudan bu tutar üzerinden yapılır: 30.000 TL × 6 yıl, yaklaşık 180.000 TL eder. Araç, tarihler arasındaki gün sayısına bağlı olarak küçük farklarla benzer bir sonuç gösterir.
Kısmi yıllar nasıl hesaba katılır?
Bir yılı doldurduktan sonra artan aylar ve günler için de orantılı tazminat ödenir. Örneğin beş yıl altı ay çalışan bir kişi için hesap beş buçuk yıl üzerinden yapılır. Aracımız gün bazında hesap yaptığı için bu oranlamayı kendiliğinden uygular.
Sonucu etkileyen ama araca dahil olmayan unsurlar
- Giydirilmiş ücret: Gerçek hesapta yalnızca çıplak maaş değil; düzenli ödenen yol, yemek, ikramiye gibi para ve parayla ölçülebilen yan haklar da ücrete eklenir. Araç yalnızca girdiğiniz brüt ücreti kullanır.
- Kesintiler: Kıdem tazminatından gelir vergisi alınmaz, yalnızca damga vergisi kesilir. Aracın gösterdiği tutar bu kesintiden önceki brüt rakamdır.
- Tavan tutarı: Tavan yılda iki kez güncellenir ve fesih tarihinde geçerli olan tavan esas alınır.
- Fesih nedeni: Sözleşmenin nasıl sona erdiği, tazminat hakkının doğup doğmadığını belirler; araç bu değerlendirmeyi yapamaz.
Tavanın aşıldığı durumda hesap nasıl değişir?
Brüt ücreti kıdem tazminatı tavanının üzerinde olan bir çalışan için araç, girdiğiniz ücret yerine o fesih tarihinde geçerli olan tavan tutarını esas alır. Örneğin tavanın 50.000 TL olduğu bir dönemde brüt ücreti 70.000 TL olan ve dört yıl çalışan bir kişi için hesap 70.000 TL üzerinden değil, 50.000 TL × 4 = 200.000 TL üzerinden yapılır. Yüksek ücretli çalışanlar için bu sınırın gözden kaçırılması, gerçekte hak edilemeyecek bir tutarın beklenmesine yol açabilir.
Kıdem tazminatında zamanaşımı
Kıdem tazminatı alacağı için, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile uyumlu olarak beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır; bu süre, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Zamanaşımı süresi dolmadan icra takibi başlatılması veya dava açılması, alacağın kaybolmasının önüne geçer. Kısmi ödeme yapılmış bir kıdem tazminatında, kalan kısım için zamanaşımının yeniden başlayıp başlamayacağı da somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.
Birden fazla işverene bağlı çalışma
İşyeri devri, şirket birleşmesi veya aynı holding bünyesinde farklı şirketler arasında geçiş gibi durumlarda, önceki işverendeki hizmet süresinin kıdem hesabına dahil edilip edilmeyeceği ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur. Devir halinde kıdem süresi kural olarak kesintisiz sayılır; ancak işçinin kendi isteğiyle ve tazminatını alarak ayrılıp yeni bir işe başlaması halinde kıdem süresi sıfırlanır. Aracımız, girdiğiniz tek bir işe giriş tarihini esas aldığından, bu gibi karmaşık geçmişi olan dosyalarda sonucun ayrıca gözden geçirilmesi gerekir.
Feshin geçerliliği, hizmet süresinin ispatı ya da kayıt dışı geçen dönemler gibi sorular varsa iş hukuku alanında ayrıntılı bir değerlendirme yaptırmanız sağlıklı olur.