Hesaplama
İnfaz hesaplama aracı ne gösterir?
Bir hapis cezası kesinleştiğinde hükümlü ve yakınlarının ilk sorusu genellikle cezanın ne kadarının cezaevinde geçirileceğidir. Türk hukukunda hükmedilen cezanın tamamı çoğu zaman kurumda çektirilmez; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik gibi kurumlar devreye girer. Bu araç, hükmedilen süre ve seçtiğiniz infaz oranı üzerinden kabaca bir tablo çizer.
Yasal dayanak
Cezaların nasıl infaz edileceği 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da düzenlenir. Koşullu salıverilme için cezanın belirli bir oranının iyi halle çekilmesi gerekir; bu oran suçun türüne, işlendiği tarihe ve tekerrür durumuna göre değişir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilmeye belirli bir süre kala, cezanın geri kalanının toplum içinde ve denetim altında geçirilmesine imkân tanır. Kanunda son yıllarda çok sayıda değişiklik yapıldığından uygulanacak kurallar dosyadan dosyaya farklılaşır.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
- Toplam gün = yıl × 365 + ay × 30 + gün
- İnfaz süresi = toplam gün × seçilen oran (1/2, 2/3 veya 3/4)
- Denetimli serbestlik = infaz süresi ile 365 günden küçük olanı
- Kurumda geçirilecek süre = infaz süresi − denetimli serbestlik süresi
Örnek hesaplama
Dört yıl hapis cezası alan ve infaz oranı 1/2 olan bir kişi için toplam süre 1.460 gün, infaz süresi 730 gün olarak bulunur. Araç bunun 365 gününü denetimli serbestlik kapsamında, kalan 365 gününü ise kurumda geçirilecek süre olarak gösterir. Aynı ceza için oran 2/3 seçildiğinde infaz süresi yaklaşık 973 gün olur.
Aracı kullanırken nelere dikkat etmelisiniz?
Seçeceğiniz infaz oranı, suçun türüne ve suç tarihinde yürürlükte olan kurallara göre değişir. Hangi oranın uygulanacağını bilmiyorsanız araçtaki seçenekleri ayrı ayrı deneyerek olası aralığı görebilirsiniz. Hükümde birden fazla ceza varsa her birinin oranı farklı olabileceğinden, toplam süreyi tek bir oranla hesaplamak yanıltıcı sonuç verebilir.
Bu tahmin neden basitleştirilmiştir?
- Bazı suç tiplerinde, örneğin terör suçları, örgütlü suçlar ve cinsel suçlarda farklı oranlar uygulanır ya da denetimli serbestlikten yararlanılamaz.
- Tekerrür, birden fazla cezanın toplanması ve disiplin cezaları süreleri değiştirir.
- Gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler cezadan mahsup edilir; araç bunu hesaba katmaz.
- Açık cezaevine ayrılma, küçük çocuğu bulunan kadın hükümlüler, yaşlı veya ağır hasta hükümlüler için özel kurallar bulunur.
- Geçici düzenlemelerle tanınan ek imkânlar, suçun işlendiği tarihe göre uygulanabilir.
Açık cezaevine ayrılma
Koşullu salıverilmeden önce, hükümlünün iyi hal göstermesi ve kanunda öngörülen diğer şartları taşıması halinde, cezasının bir kısmını açık cezaevinde geçirmesi mümkündür. Açık cezaevi, kapalı cezaevine kıyasla daha az kısıtlayıcı bir infaz rejimi sunar ve hükümlünün işe veya eğitime gidip gelmesine belirli şartlarla imkân tanıyabilir. Açık cezaevine ayrılma şartları, suçun türüne ve hükümlünün kapalı cezaevinde geçirdiği süreye göre değişir; bu geçiş araçtaki basit hesaba dahil edilmemiştir.
Denetimli serbestlikte uygulanan yükümlülükler
Denetimli serbestlik, hükümlünün tamamen özgür bırakılması anlamına gelmez; bu süre içinde elektronik izleme (ayak bileği bandı gibi) uygulanabilir, belirli günlerde denetimli serbestlik müdürlüğüne gidilmesi veya bir işte çalışılması şart koşulabilir. Bu yükümlülüklere uyulmaması, denetimli serbestlik kararının geri alınmasına ve kalan sürenin yeniden kurumda geçirilmesine yol açabilir. Bu nedenle denetimli serbestlik, cezanın tamamen bittiği anlamına gelen bir aşama değil, kurallara uyulması şartına bağlı bir infaz biçimidir.
Örnek: Farklı infaz oranlarının karşılaştırılması
Altı yıl hapis cezası alan bir kişi için infaz oranının 1/2 olduğu bir suçta toplam süre 2.190 gün, infaz süresi 1.095 gün olarak hesaplanır; bunun 365 günü denetimli serbestlik kapsamında, kalan 730 günü kurumda geçirilir. Aynı ceza için infaz oranı 2/3 olan bir suç tipinde ise infaz süresi yaklaşık 1.460 gün olur ve kurumda geçirilecek süre 1.095 güne çıkar. Bu örnek, suç türüne göre uygulanacak oranın kurumda geçirilecek süreyi ne denli değiştirdiğini gösterir.
Kesin infaz hesabı, kesinleşmiş ilam üzerinden Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunca yapılır. Sürecin diğer aşamalarıyla ilgili bilgiyi ceza hukuku sayfamızda bulabilirsiniz.